HANSINGUYEN & FRIENDS
WELCOME TO KHUNG TROI THO NHAC HANSINGUYEN & FRIENDS

Home
TRANG NHAC
VIDEO
HSN & Friends
TRUYEN THO
LIEN HOAN KHUC
PHO CUOI-PHO CUOI
DuongThiLuocGiai
TRANG THO
DacBietGioiThieu
TRANG VAN
LUU BUT
WebsAlbum
GALLERY
GAMES
Am Nhac Viet
Van Chuong Viet















CHÀO MỪNG CÁC BẠN ĐẾN VỚI

KHUNG TRỜI THƠ NHẠC

HÀN SĨ NGUYÊN and FRIENDS


LƯU BÚT - NHẮN TINĐĂNG BÀI - HỒI ĐÁP


HSN & FRIENDS
ĐẶC BIỆT GIỚI THIỆU

TRANG VĂN

oOo

VÍ DẦU CẦU VÁN ĐÓNG ĐINH



1-Từ bài hát ru VÍ DẦU CẦU VÁN ĐÓNG ĐINH

Nếu người miền Bắc có kiểu hát ru con À ƠI mà nỗi buồn loang xa ra ngoài ngàn dặm, th́ người phương Nam cũng có điệu hát ru ẦU Ơ đặc trưng, chuyên chở những câu ca dao mộc mạc, chân phương, lai láng t́nh người.

Trong số những bài ru của các bà mẹ, người chị miền Nam “VÍ DẦU CẦU VÁN ĐÓNG ĐINH” có thể xem như là một thí dụ tiêu biểu :

Ầu ơơơ …
Ví dầu cầu ván đóng đinh
Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi
Khó đi, mẹ dắt con đi
Con đi trường học, mẹ đi trường đời


Mở đầu là một câu hát VÍ nhập đề ngẫu hứng bằng bốn chữ CẦU VÁN ĐÓNG ĐINH. Bốn chữ rất b́nh thường, rất đơn sơ, nêu bật h́nh ảnh chiếc cầu gỗ, được đóng bằng đinh ken vào nhau chắc chắn, một dạng cầu xem như … “kiên cố” thường thấy ở nông thôn thuở trước. Để rồi qua đó dẫn thẳng vào câu hai, một câu TỶ : đối chiếu, so sánh lập tức với chiếc CẦU TRE LẮT LẺO, GẬP GHỀNH một h́nh ảnh phổ quát ở miền quê phương Nam, tương phản hoàn toàn với chiếc cầu ván đóng đinh chắc chắn.

Tại những con kênh, rạch, mương, ng̣i nhỏ người ta thường nối liền đôi bờ bằng cách bắc những chiếc cầu DỪA và nhất là cầu TRE, hai trong số những loại cây sống và phát triển rất mạnh mẽ ở nông thôn. Một chiếc cầu tre có thể gồm nhiều NHỊP, mỗi nhịp chỉ là một thân tre bắc nằm ngang, gác lên MỐ CẦU. Mố cầu gồm hai thanh tre cắm xuống ḷng kênh rạch, bắt chéo nhau thành h́nh chữ X, được buộc lại chặt chẽ bằng dây lạt dừa hoặc … dây chuối. Cầu tre có thể có tay vịn giúp cho trẻ nhỏ và người già đi qua an toàn, nhưng cũng có thể không có tay vịn, khiến cho người ta mỗi khi qua cầu đều phải trổ thuật giữ thăng bằng của người … làm xiếc, bằng cách dang rộng hai tay và đi chân không … chạy ù qua cầu , càng nhanh th́ càng dễ giữ được thăng bằng . Người nhát gan, qua cầu theo kiểu … “cà mà cập mập” rất dễ bị rơi tơm xuống nước ! Dân thành phố đứng trước loại cầu này kể như … không rét mà run ! (Bản thân tôi khi mới “đương đầu” với những chiếc cầu tre, thường là cũng phải thốt lời tỉ tê dịu ngọt :-“Dzắt anh wa dzí !” )

Đơn sơ như thế, tầm thường như thế nhưng chính chiếc cầu tre lại trở thành tiêu biểu, đặc trưng, trở thành hồn quê, hồn nước như chiếc nón lá, chiếc áo dài Việt Nam vậy. Người đi xa quê hương thoáng nhớ đến h́nh ảnh chiếc cầu tre không thể nào tránh khỏi lưu luyến, bùi ngùi.

Hậu quả của tính chất lắt lẻo, gập ghềnh của cầu tre là KHÓ ĐI. Từ hai chữ “Khó đi” ấy, lời ru dẫn nhập vào câu ba bằng cách lặp lại và khẳng định : “KHÓ ĐI, MẸ DẮT CON ĐI” nêu bật t́nh mẫu tử bao la, việc khó nào mẹ cũng gánh vác, đỡ đần cho con, đặc biệt khi ta c̣n thơ ấu, việc nào cũng khó, khó nào cũng phải nương cậy vào nơi mẹ cả.

Tứ thơ đột ngột chuyển sang phần kết thúc bằng câu bát : “CON ĐI TRƯỜNG HỌC, MẸ ĐI TRƯỜNG ĐỜI” với h́nh thức Mỹ từ pháp Tiểu đồng dạng “Con đi …, mẹ đi …”, đậm đà chất thơ. Đồng dạng v́ cả con lẫn mẹ đều gặp khó, đều phải đối diện cùng những chiếc cầu tre lắt lẻo, gập ghềnh vô h́nh trong cuộc đời. Đồng dạng nhưng dị biệt v́ mức độ khó khăn của mẹ trong trường đời khó khăn hơn cái khó của con trong trường học nhiều. Hơn nữa, con khó c̣n có mẹ giúp (Khó đi, mẹ dắt con đi), ngược lại, khi mẹ gặp khó th́ chẳng có ai giúp cả, giữa gió mưa giông tố của đời, mẹ phải cắn răng độc lập xoay sở lấy một ḿnh

Trong 4 câu lục bát trên đây, ngoài câu một nhập đề ngẫu hứng, câu hai là câu tỷ giảo (so sánh) , nội dung chính yếu của bài ru tập trung trong hai câu sau :

Khó đi, mẹ dắt con đi
Con đi trường học, mẹ đi trường đời


Ngoài Tiểu đồng dạng ra, điệp ngữ 4 chữ ĐI thật là tuyệt diệu vậy


2-Đến bài thơ NỒI CANH, CON CÁ, CỌNG RAU của nhà thơ Huỳnh Vũ Hoàng Tuấn

Ngày 16 tháng 7 năm 2004, nhà thơ Huỳnh Vũ Hoàng Tuấn ngẫu hứng viết bài thơ dưới đây :

NỒI CANH, CON CÁ, CỌNG RAU

Vẫn đưa theo nước lớn ṛng
Vương mang nỗi nhớ cho ḷng quặn đau
Nồi canh con cá, cọng rau
Vàng bông điên điển đậm màu chân quê
Đồng xa hương lúa đưa về
Cánh diều trưa hạ say mê một thời
Ầu ơ bên vơng từng lời
Đong đưa ru giấc con ơi ! say vùi
Câu ca pha chút ngọt bùi
"Con đi trường học mẹ thi trường đời".
Mảnh t́nh giờ đă trùng khơi
Con c̣n đi măi Mẹ rơi khỏi trường
Năm canh chờ ngóng tin thương
Ngày dài sáu khắc đầu đường đợi mong
Ầu ơ !... bầy cá ḷng tong
Vẫn theo con nước lớn ṛng về thăm
Con đi từ đấy biệt tăm
Lần con trở lại , Mẹ nằm mộ sâu ....
Nồi canh con cá ,cọng rau
Gởi con ḷng Mẹ dạt dào hương quê.

Huỳnh Vũ Hoàng Tuấn

Ngày 16 tháng 7 năm 2004

Một bài thơ lục bát chân quê nhưng trữ t́nh, đơn sơ mà lắng đọng, khiến người đọc khong khỏi dạt dào cảm xúc

-Hai lần Ầu ơ :

Một lần gợi nhớ lại quá khứ xa vời, với tiếng ru của mẹ thời thơ ấu :

Ầu ơ bên vơng từng lời
Đong đưa ru giấc con ơi ! say vùi
Câu ca pha chút ngọt bùi
"Con đi trường học mẹ thi trường đời".


Một lần nêu lên thực tế hiện tại :

Ầu ơ !... bầy cá ḷng tong
Vẫn theo con nước lớn ṛng về thăm
Con đi từ đấy biệt tăm
Lần con trở lại, Mẹ nằm mộ sâu ....


Đặc biệt từ h́nh ảnh “bầy cá ḷng tong vô tri mà c̣n biết xuôi theo con nước lớn ṛng trở về thăm lại nơi cũ”, để chợt cảm thương cho bản thân ḿnh là con người với tri thức đầy ḿnh mà không làm được như vậy !

Con đi từ đấy biệt tăm
(Không về thăm chốn cũ, không bằng được bầy cá ḷng tong nữa !)

Đến đây, lời thơ cũng đột ngột chuyển mạch bất ngờ như ca dao :


Lần con trở lại, Mẹ nằm mộ sâu !!!

Đau đớn làm sao ! Và chua chát, và cay đắng làm sao !

-Hai lần nhắc lại “Nồi canh con cá, cọng rau” :

Dùng những h́nh ảnh đời thường này để một lần hồi tưởng lại quá khứ

Nồi canh con cá ,cọng rau
Vàng bông điên điển đậm màu chân quê


Và một lần cảm thán cô đọng về t́nh mẹ qua hai câu kết :

Nồi canh con cá, cọng rau
Gởi con ḷng Mẹ dạt dào hương quê.


-Khắc họa thành công những h́nh ảnh rất sống động, rất quen thuộc với người Việt như “con nước lớn ṛng”, “bông điên điển”, “hương lúa đồng xa”, “cánh diều trưa hạ”, “chiếc vơng đong đưa”, “bầy cá ḷng tong”, “bữa cơm đời thường” . Phong phú biết bao ! Sống động biết bao !

-Đặc biệt là
, tác giả không hề nhắc nhở ǵ đến “chiếc cầu tre” cả, nhưng chỉ với một câu rưỡi :

Con đi trường học, mẹ thi trường đời
……, mẹ rơi khỏi trường


Th́ h́nh ảnh chiếc cầu tre lắt lẻo, gập ghềnh vô h́nh vẫn cứ hiển hiện rơ mồn một trong tâm trí người đọc vậy. C̣n 4 chữ “Mẹ rơi khỏi trường (đời)” mới buồn làm sao !
Nghệ thuật như vậy cũng đáng gọi là … siêu nghệ thuật lắm !

-Nhưng đặc biệt nhất lại chính là cái chữ THI rất phăng , rất táo bạo trong câu ấy :

Con đi trường học, mẹ THI trường đời

Trong bài ca dao là điệp ngữ 4 chữ ĐI , Huỳnh Vũ Hoàng Tuấn đă loại bỏ chữ ĐI cuối cùng, thay bằng chữ THI

Theo thiển ư, chữ THI này “quái ác” hơn chữ ĐI thứ tư ấy nhiều : Con đi trường học, c̣n mẹ th́ phải thi gan cùng tuế nguyệt, thi gan cùng cuộc sống gian nan trắc trở, thi gan cũng có nghĩa là “phải gồng ḿnh gánh chịu” vậy

Tóm lại,
Mặc dù có một lỗi lạc vận, một lỗi nặng, trong cặp câu [9,10] nhưng với nội dung hàm súc, h́nh ảnh phong phú, t́nh cảm chan chứa, có khả năng lay động ḷng người, bài thơ này vẫn là một bài thơ hay, thậm chí rất hay vậy.



3-Bài hát NẮM TAY, MẸ DẮT CON ĐI của Hàn Sĩ Nguyên

Khi vừa được đọc bài thơ, tôi chợt thấy cảm hứng đột ngột trào dâng mănh liệt … Anh Tuấn viết bài thơ để nhớ mẹ của anh ấy, c̣n tôi đọc, xúc động v́ nhớ đến … mẹ tôi ! Lập tức, tôi gửi ngay cho anh ấy một mẩu tin nhắn đề nghị được phổ nhạc, và cũng ngay tức khắc được anh chấp nhận, cho phép tôi linh động cắt xén, thêm bớt thoải mái, miễn sao tôn trọng ư của bài thơ và có được một bài nhạc hay là đạt yêu cầu

HAY th́ tôi không dám bảo đảm sẽ hay, nhưng tôi chắc chắn phải dồn toàn bộ công sức cho bài hát này. Mất toi hết một ngày dài, bù lại đến chiêu th́ bài hát hoàn thành. Đây là ca từ của bài hát ấy :



NẮM TAY MẸ DẮT CON ĐI

[Nắm tay Mẹ dắt con đi
Con đi trường học Mẹ thi trường đời.]

Gió đưa con nước lớn ṛng
Hương khơi nỗi nhớ cho ḷng quặn đau
Bát canh con cá, cọng rau
Vàng bông điên điển đậm màu chân quê
Đồng xa hương lúa đưa về
Cánh diều trưa hạ say mê một thời
Ầu ơ ru hỡi ru hời
Đong đưa cánh vơng ngọt bùi t́nh quê

Nắm tay Mẹ dắt con đi
Con đi trường học Mẹ thi trường đời.

Mảnh t́nh xa khuất trùng khơi
Con c̣n đi măi Mẹ rơi khỏi trường
Năm canh chờ ngóng tin sương
Ngày dài sáu khắc vẫn thường đợi mong
Ầu ơ !... bầy cá ḷng tong
Xuôi theo con nước lớn ṛng về thăm
Con đi từ đấy biệt tăm
Ngày con trở lại, Mẹ nằm mộ sâu ....

Bát canh con cá ,cọng rau
Chứa chan ḷng Mẹ dạt dào hương quê
Đường đời trăm ngă mỏi mê
Con leo dốc ngược Mẹ đi đàng nào ?

[Bây giờ Mẹ dắt ai đi ?
Con leo dốc ngược, Mẹ đi đàng nào ?]



Trong bài hát ấy có hai điểm cần nói thêm :

-Một là
, đưa ư MẸ DẮT CON ĐI lên làm ư chủ đạo của toàn bài hát. V́ không muốn nhắc đến chiếc cầu tre lắt lẻo, gập ghềnh (hiểu ngầm giống như trong bài thơ), nên tôi buộc phải thay hai chữ KHÓ ĐI bằng “NẮM TAY,” . Đồng thời dùng lại chữ THI của anh Tuấn.
Trong toàn bài hát, câu NẮM TAY, MẸ DẮT CON ĐI được lặp lại tất cả 3 lần, hai lần nguyên văn, và một lần thay đổi chút ít trong tiếng kèn thổi kết bài :

BÂY GIỜ, MẸ DẮT AI ĐI ?
CON LEO DỐC NGƯỢC, MẸ ĐI ĐÀNG NÀO ?
 


-Hai là, tôi cố ư sử dụng tiếng Saxophone với cao độ nâng lên một bát âm trong câu kết : Hậu quả là sẽ làm “điếc con ráy” một số người vô cảm (j/k), và ngược lại, hy vọng sẽ dấy lên một cao trào cảm xúc nơi những ai nhắc đến mẹ c̣n cảm thấy đôi chút ngậm ngùi !”

Bản lănh nhạc của tôi chỉ có hạn, nếu “thiện chí có thừa, mà khả năng không đủ” , rất mong được các vị thức giả “nghe qua … rồi bỏ” cho vậy

Cuối cùng, xin có đôi lời cám ơn bài ru VÍ DẦU CẦU VÁN ĐÓNG ĐINH trong ca dao, và bài thơ NỒI CANH, CON CÁ, CỌNG RAU của tác giả Huỳnh Vũ Hoàng Tuấn. Không có hai yếu tố ấy, tất không thể có bài hát này vậy.

Hàn Sĩ Nguyên
19/7/2k4

Mời nghe tiếng hát 2 ca sĩ MAI HẬU và ĐĂNG TUẤN ở đây :

HSN - HUYNHVUHOANGTUAN


REPLY

HanSiNguyen
22 May 2005

Đă có NẮM TAY MẸ DẮT CON ĐI (giọng hát miền Nam) rồi đó Hoàng Tuấn ạ

 

VĂN CỦA BẠN
ĐẶC BIỆT GIỚI THIỆU

TRANG VĂN



@Copyrights by HanSiNguyen